Novo lice planete Merkur

Prošlo je već više od godinu dana, od kada je sonda pod imenom „Messsnger“ počela svoje osmatranje površine Merkura. Od tada pa do sad, letelica je sa svojim uređajima zabeležila i posla na Zemlju više od 100000 fotografija, izmerila i mapirala gravitaciono polje planete i sprovela precizna merenja površine koja su otkrila nove detalje o planeti. Objavljeni podaci pokazuju, u najmanju ruku, da je planeta daleko čudnija (i zanimljivija) nego što se pretpostavljalo.

Ovo je pogled na Merkur sa svemirske letelice MESSENGER (glasnik). Prva slika prikazuje samo kompletnu stranu Merkura, bez dodatnih informacija. Misija je otkrila mnoštvo novih činjenica o planeti najbližoj Suncu. Na primer, Jezgro ove planete je, relativno gledano, ogromno: skoro 85% radijusa planete čini samo jezgro. Poređenja radi, jezgro Zemlje je „svega“ 50% ukupnog prečnika planete. Takođe, neki podaci ukazuju da je jezgro planete u tečnom stanju.

Slika prikazuje stare vulkanske planine na severnom delu Merkura, koju su napravili instrumenti na samoj letilici Messenger. Ravnica koja se vidi na severu planete predstavlja 6% ukupne površine Merkura, i nastala je preko skoro 4 milijarde godina (4 000 000 000 = 4∙109) Velike kružne površine su udarni krateri nastali udarcem velikog kamenja iz svemira, pošto je ravnica uspostavljena na površini planete. Manje površi kružnog oblika su ostaci kratera gde su se nekad nalazile krateri popunjeni sa istopljenom stenom. Neki od tih kratera sadrže znakove pucanja, što upućuje na procese hlađenja i deformacije površine. Fotografija je proizvod alitimetra (altitude – visina na engleskom, uređaj koji meri apsolutnu visinu) koji se nalazi na „Glasniku“. Ljubičasta boja predstavlja niske delove a bela visoke, a razlika koju označavaju je oko 1 kilometar. Širina terena na fotografiji je oko 250 km.

 

Ova perspektiva pokazuje brazde na severnom delu Merkura, koje su obojene crvenkastom bojom. Ova činjenica sugeriše da su vulkanske ravni nastale zahvaljujući tektonskim pomeranjima. To nisu planinski venci – površina Merkura je manje raznovrsna nego kod Meseca – ali prikazano ukazuje na tektonsku aktivnost u prošlosti. Velika svetla (beličasta) površina je visoki plato, koji, takođe, ukazuje na pojavu velike deformacije vulkanskih zaravni, posle njihovog formiranja. Kružne površi su krateri pada nebeskih tela na površinu planete. Još jednom, ljubičasta predstavlja nizije, a bele visove površine i ovom slučaju razlika između ovih markera je oko 2,3 km. Deo Merkura koji se vidi je oko 1200 km. Linije geografskih širina i dužina su iscrtane na svakih 5 stepeni.

Ova slika prikazuje topografiju severnog pola Merkura, od samog pola pa sve do 5 stepeni južne geografske širine. Na planeti se mogu videti nepravilne nizije bliže severnom polu, koje su u proseku, 2 kilometra dublje od okolnog terena, objašnjavaju istraživači. Ova pojava se može samo delimično objasniti prisustvom udarnih kratera – još neke sile ili događaji su učestvovali u stvaranju takvog terena. Postoji pretpostavka da je došlo do migracije planetarne mase prilikom formiranja aksijalnog spina planete. Ističe se gore desno (na slici) jedan od najvećih udarnih kratera u Sunčevom sistemu Caloris Basin. Sa izuzetkom tog najvećeg kratera, svi ostali krateri na Merkuru (i ostali značajni topografski oblici) su dobili imena po poznatim umetnicima i kompozitorima.

Na ovoj slici mogu se primetiti čudne „šupljine“ u centru kratera. Ove šupljine nisu usamljena pojava u kraterima na Merkuru, i naučnici žele da shvate njihov odnos sa piroklastičnim otvorima na planeti, i kao nastaju (šupljine). Misija Messenger je obeležila mali jubilej – godinu dana izučavanja Merkurove površine iz njegove orbite, marta ove godine. Rezultati posmatranja su predstavili nova pitanja i NASA je objavila da će produžiti misiju Messenger još godinu dana da bi došli do odgovora. Priroda ovih šupljina je jedno od ključnih pitanja. Sledi spisak glavnih pitanja, koja postavlja NASA: – Koji su izvori gasova koji se pojavljuju na površini Merkura? – Kada je počela vulkanska aktivnost na Merkuru? – Kako se menjala topografija Merkura tokom njegovog postojanja? – Kako Sunce i njegovi ciklusi utiču na egzosferu i provođenje gasova? – Šta je uzrok pojave bujice elektrona sa u magnetosferi Merkura?

 

Novija istraživanja sa letelice Messenger ukazuju na postojanje dubokog rezervoara materijala sa velikom gustinom pod površinom (gvožđe i njemu slični elementi). Merenja pokazuju da se na Merkuru dešava intenzivna geološka aktivnost, kroz celu njegovu istoriju. Buduća posmatranja bi mogla dati više informacija o načinu formiranja tih materijala.

Komentariši

Upišite vaše podatke ispod ili kliknite na jednu od ikona da se prijavite:

WordPress.com logo

You are commenting using your WordPress.com account. Odjava /  Promijeni )

Twitter slika

You are commenting using your Twitter account. Odjava /  Promijeni )

Facebook fotografija

You are commenting using your Facebook account. Odjava /  Promijeni )

Povezivanje na %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogeri kao ovaj: