Nagradna otimanja

Svečana, trinaestojulska otimanja društvenog/opštinskog zemljišta u Podgorici

izvor: vijesti.me, piše: Jelisava Kalezić 

Prema sistemu planiranja i načinu finansiranja stambene izgradnje i komunalnog opremanja koji su važili u periodu od 1973. do 1984. (kada su završene sve zgrade u naselju) predmetni, kao i svi ostali parkinzi dio jedinstvenog prostora naselja. Zemljište je tada bilo društveno. Danas je opštinsko.

Na sedamdesetu godišnjicu Trinaestojulskog ustanka, u Podgorici je obavljeno svečano otimanje prostora koji pripada žiteljima stambenog naselja Blok 5 u Podgorici. Radi se o površini koja je prvim DUP–om ovoga naselja, iz 1973, planirana a zatim i projektovana i izgrađena za parking za stanare zgrada A1 i A2.

Ove zgrade su useljene 1980. godine. Na konkretnoj površini je bilo oko stotinu parking mjesta. Izmjenom i dopunom detaljnog urbanističkog plana ovoga naselja, ova površina je namijenjena za lokaciju nove tržnice. Tokom javne rasprave izmjena i dopuna DUP-a Blok 5 je ukazano na neodrživost takve odluke.

Važno je znati da je prema sistemu planiranja i načinu finansiranja stambene izgradnje i komunalnog opremanja koji su važili u periodu od 1973. do 1984. (kada su završene sve zgrade u naselju) predmetni, kao i svi ostali parkinzi dio jedinstvenog prostora naselja. Zemljište je tada bilo društveno.

Danas je opštinsko. Nakon promjene vlasničkog sistema svo uređeno građevinsko zemljište tretirano je kao javni prostor i uknjiženo na Opštinu Podgorica. Konkretno, u Bloku 5 to su i parkinzi i zelene površine i saobraćajnice. Da li to znači da Glavni grad može time raspolagati kao neizgrađenim zemljištem. Naravno da ne. Da se radilo o neizgrađenom zemljištu ono bi bilo obuhvaćeno postupkom restitucije.

Stanovnici Bloka 5 imaju čak i obligaciono pravo na sve javne površine u svom naselju. Druga je stvar što to zakonima, slučajno ili ne, nije još definisano. I u ranijem sistemu finansiranja stambene gradnje iznos izgradnje infrastrukture i opremanje građevinskog zemljišta za konkretno naselje ili objekat ugrađivan je u cijenu kvadratnog metra stana.

Da li se može ignorisati očigledno, a to je funkcionalna cjelovitost naselja Blok 5? Upravo je to učinjeno kroz odluku da se novim detaljnim urbanističkim planom uređena površina parkinga i pristupne saobraćajnice pretvori u lokaciju za izgradnju tržnice. Na upriličenoj svečanosti gradonačelnik Glavnog grada je iznio osnovne podatke o planiranoj investiciji. Učešće Glavnog grada kroz vrijednost građevinskog zemljišta i infrastrukture je oko 4 miliona eura.

U privatno-javnom partnerstvu sa firmom Čelebić koja treba da gradi objekat tržnice, Glavni grad je uložio nešto što pripada stanovnicima Bloka 5. Istovremeno, sa oduzimanjem javnog prostora parkinga stanovnika ovoga naselja ignoriše se i postavljeni standard Glavnog grada da su investitori dužni da obezbijede 1,2 parking mjesta po stanu i odgovarajući broj parkinga za poslovni prostor. Objašnjenje da je projektom tržnice predviđeno parkiranje u dvije podzemne etaže zvuči ironično.

Prvo, ti parkinzi će biti u funkciji korišćenja objekta tržnice. Drugo, parkiranje će se naplaćivati. Možemo razmotriti i to da li stanovnisi Bloka 5 treba da dodatno plaćaju urbani standard koji su imali do sada. Smatram da treba, ne samo u ovom nego i u svakom naselju gdje je dostignut takav nivo urbanog standarda i opremljenosti da je vlasnik stana zainteresovan da ga zadrži.

Uostalom, nadoknada za korišćenje građevinskog zemljišta, neka vrsta urbane takse, je intrument koji je i ranije postojao. Snižavanje nivoa uslova stanovanja u naselju koje postoji preko trideset godina nije dobra politika razvoja grada. Istovremeno, uzmeđu stambenog naselja Blok 5 i Dalmatinske ulice, nalazi se zaista neuređena i neizgrađena površina koja je, takođe, obuhvaćena izmijenjenim i dopunjenim planom.

Dakle, ono što je uređeno prije trideset i više godina, funkcionalno i planski dio naselja se oduzima, a neuređena površina ostaje za, ko zna kada, uređivanje. Naime, ta neuređena površina je privatno vlasništvo.

Iz svega proizilaze neki zaključci i neke nedoumice. Zaključak je da Glavni grad mnogo više cijeni interes firme Čelebić nego evidentno pravo stanovnika Bloka 5 na prostor svoga naselja i očuvanje dostignutog urbanog standarda.

Nedoumica je zašto izmijenjenim planom nije predviđena izgradnja tržnog centra na lokaciji koja je i oblikom i položajem prikladnija i primjerenija za ovaj sadržaj. Posebno kada se zna da i vlasnik te lokacije ima građevinsku operativu i mogućnost da izgradi tržni centar. Dakle, idealne okolnosti za privatno-javno partnerstvo.

Doduše ovaj predlog ima i očigledan nedostatak. Time bi se stanovnicima Bloka 5 osujetila mogućnost da svoj prostor doniraju firmi Čelebić. Ostao bi im dosadašnji parking. Za divno čudo, desetine građana sa kojima sam razgovarala su upravo za ovo rješenje. Radikalniji smatraju da treba tužiti i firmu Čelebić zbog uzurpacije i gradsku upravu zbog odluke donesene na štetu građana.

Za kraj, da ne bude zabune, sve je urađeno u skladu sa važećim zakonima. Upravo ta okolnost i izaziva veliku tjeskobu kod građana.