Crnogorski studen(t)i 2010.

izvor: e-balkan, Ivona Jovetić i Miloš Rudović 

reakcije studenata na crnogorskim fakultetima. Nedostatak inicijative i hrabrosti, a problemi veliki – od neadekvatne primjene bolonjske deklaracije, korupcije, nezadovoljstva unutrašnjom politikom pojedinih fakulteta do loše organizacije u rasporedu završnih ispita, gubljenja predavanja…, faktičko je stanje…”
Bojana i Milena, studentkinje iz Podgorice radeći na projektu “Mladi i mediji”ostale su zatečene činjenicom da od 50 studenata, koliko ih je bilo pozvano da učestvuju u emisiji, koja se ticala mladih niko od pozvanih nije osjetio odgovornost i želju da otvoreno priča o problemima mladih. Navode i činjenicu da se svaki pokušaj potpisivanja peticije na fakultetu završavao fijaskom i odustajanjem.

Iz Ministarstva prosvete i nauke saopštavaju da “Pregled obraćanja studenata ovom organu tokom proteklih godinu dana ukazuje na činjenicu da su se žalbe studenata uglavnom odnosile na pitanje upisa na Arhitektonski fakultet Univerziteta Crne Gore, kao i na zahtjeve studenata Filozofskog fakulteta iz Nikšića da studije završe po starom sistemu studiranja.
“U Strateškom planu reforme obrazovanja jasno je definisano “održiv obrazovni sistem odlikuje sticanje primjenjivih znanja, vještina i sposobnosti koje učenicima/ama omogućavaju aktivno učešće u društvenom životu.”
Koliko su studenti u Crnoj Gori spremni na aktivno učešće govori podatak da od 30 studenata, koliko ih je anketirano za potrebe ovog istraživanja više od pola nije zadovoljno trenutnim stanjem u crnogorskom društvu. Svi su spremni da se aktivno uključe u organizacije i projekte koji se tiču studentskog aktivizma i problema mladih, a više od pola nikada nije učestvovalo u nekoj organizaciji, koja se borila i bavila društvenim problemima. Postavlja se pitanje da li je problem nedostatak organizacija ili nedostatak volje? Žele, ali ne pokreću. Htjeli bi, ali hrabrost izdaje.

Učesnici ankete su studenti završnih godina Fakulteta političkih nauka, sa kojeg izlaze kao diplomirani politikolozi, diplomate, socijalni radnici, novinari, a oni ćute, ne reaguju. Kako kažu, aktivizam ih asocira na “nosioce promjena u društvu”. Pitamo se šta bi te promjene trebalo da znače “prećutno pristajanje na postojeće stanje kojim nijesu zadovoljni?”
Iz Ministarstva prosvjete i nauke upoznati sa anketom koju smo sproveli smatraju da je ovo “oblast u kojoj sami studenti moraju naći prave i najefikasnije oblike djelovanja” i dodaju da su „spremni da pomognu dalji razvoj aktivizma u granicama koje neće narušiti autonomnost ovog oblika djelovanja studenata”. Oblici djelovanja su raznoliki, od događaja koji je doveo do Mađarske revolucije 1956., koji je počeo mirnim studentskim protestima, a kojem su se kasnije priključili radnici i ostali Mađari do Čehoslovačke, gdje je jedan od najpoznatijih figura protesta, koji su uslijedili poslije Sovjetske invanzije, koja je okončala Praško proljeće, bio Jan Palah. Ovaj student izvršio je samoubistvo, zapalivši sebe. Jedan od najvažnijih primjera studentskog aktivizma u kineskoj istoriji je Pokret Četvrtog maja, koji je sa preko 3000 studenata Pekinškog Univerziteta organizovao demonstracije ispred Trga Tienanmen. U Iranu, studenti su bili u prvim redovima protesta protiv sekularne monarhije. Da li je ovim narušena automnost studentskog djelovanja ili autonomnost vlasti zemalja pomenutih primjera?
Milena i Bojana kažu da mnogi nijesu željeli da učestvuju u projektu jer su nezainteresovani, demoralizovani, nesigurni, smatraju da ono što imaju da kažu nije značajno i da nema smisla. “Zašto da bilo šta pokrećem kad to ionako neće promijeniti ništa! – mozda u ovoj recenici treba tražiti razlog studentske apatije”, objašava psiholog Vesna Radonjić.
U Nacionalnom planu akcije za mlade kao osnovne prepreke aktivizma navedeni su neadekvatni programi, nedostak podrške organizacijama, nedovoljna saradnja među organizacijama kao i nedostatak kulture ljudskih prava, nedostatak tradicije građanskog društva u Crnoj Gori, pasivan odnos prema preuzimanju obaveza i indiferentnost prema stanju zavisnosti, nedovoljna informisanost mladih o umjetnosti i kulturi kroz postojeći sistem obrazovanja, kroz programe u institucionalnom i vaninstitucionalnom sistemu kulture i u medijima. Da li je to onaj isti “održiv obrazovni sistem koji učenicima/ama omogućavaju aktivno učešće u društvenom životu” s početka priče? Davne 1967. studenti sa Sorbonne pobunili su se zbog nedostatka literature, prenatrpanosti Univerziteta i loših uslova. Danas, poslije više od 40 godina, u Crnoj Gori 2010. sprovodi se program planiran za 20-30 ljudi po grupi, a godišnje se prima dupliran broj studenata koji prelazi mogućnosti postojećih kapaciteta, studenti za svoje diplomske radove koriste stranu literaturu u slučaju da je nađu ili donesu rođaci iz inostranstva ili popularni Internet. Crveni Deni, student sociologije sa Sorbone, inače, protivnik hijerarhije, protivi se tadašnjem sistemu obrazovanja smatrajući da je koncipirano poput fabrike kojoj je cilj stvoriti tehničku snagu za tadašnje industrijalizovano društvo. U Crnoj Gori imamo fabrike podanika i svi prećutno pristajemo na to. U Zapadnoj Njemačkoj, nakon pokušaja ubistva Rudija Dutschkea, vođe ljevičarskih studenata, diže se glas omaldine. U Podgorici 2007. naslov u dnevoj štampi “Doveo boksera da mlati studente”, oslikava stavarno stanje. Studenti ćute nad prebijanjem Ivice Todorović, tajac, nigdje reakcije, nigdje glas. Onda i jun 1968. i vapaj protiv nejednakosti, iskorišćavanja, lažnog življenja. Karavan prijateljstva pretvoren u Karavan studentskog aktivizma. Neko se usprotivio, a nije poslat na Goli otok. U Podgorici Otok ćutnje – niko neće na stub srama. Živimo istoriju u sadašnjosti i budućnosti, a svojom tišinom pristajemo na to. Želimo, ali nas hrabrost izdaje. Vidimo, ali ne želimo da vidimo. Čujemo, ali pokrivamo uši.
Teško je progledati poslije velikog mraka, teško je shvatiti posle velike zablude i teško je priznati nakon velike greške. Da li je mnogo tražiti od studenata da počnu da žive, da nauče biti odgovorni, da nauče davati prave odgovore i stvari nazivati pravim imenom? Čovjeku se može oduzeti sve sem jednog, a to je bazična ljudska sloboda da u svim okolnostima izabere svoje držanje, sopstveno djelovanje, sopstveni put. A birati i djelovati se mora, neprestano, zar ne?